ดอกคาร์ไบด์ บิ่น แตก ทั้งที่แข็งกว่า HSS เกิดจากอะไร?

ซื้อ ดอกคาร์ไบด์ มาเจาะสแตนเลสเพราะได้ยินว่าแข็งกว่าและทนกว่าดอกทั่วไปหลายเท่า แต่ยังเจาะไม่ครบสิบรู คมที่ปลายก็บิ่นเป็นรอยหยัก บางดอกหักกลางรูตอนใกล้ทะลุ บางดอกเจาะปูนเจอเหล็กเส้นแล้วแผ่นคาร์ไบด์ที่ปลายแตกหายไปครึ่งหนึ่ง ทั้งที่ดอก HSS ราคาถูกกว่าในกล่องเดียวกันยังใช้ได้อยู่

ดอกคาร์ไบด์ แข็งกว่า ก็ต้องทนกว่า ถ้าบิ่นเร็วแปลว่าของไม่ดี จริงไหม? จริง ๆ แล้ว ความแข็งกับความทนต่อแรงกระแทกเป็นคนละเรื่องกัน คาร์ไบด์ทนการสึกได้ดีมาก แต่ทนแรงสั่น แรงงัด และความร้อนที่เปลี่ยนกะทันหันได้น้อยกว่าเหล็ก การบิ่นส่วนใหญ่จึงมาจากวิธีใช้ ไม่ใช่คุณภาพดอก

ไล่ดูสาเหตุที่ทำให้ ดอกคาร์ไบด์ บิ่นหรือแตกทีละข้อ อ่านรอยบิ่นให้ออกว่ามาจากอะไร และบอกจุดที่ต้องหยุดใช้ดอกนั้นทันที

ทำไม ดอกคาร์ไบด์ ถึงบิ่นง่าย ทั้งที่แข็งกว่าดอก HSS?

วัสดุแข็งกับวัสดุเหนียวรับแรงต่างกัน เหล็กกล้าความเร็วสูง (HSS) เหนียวพอ ที่จะงอตัวเล็กน้อยเมื่อเจอแรงผิดจังหวะ แล้วกลับคืนรูปได้ ส่วน คาร์ไบด์แข็งมากแต่แทบไม่งอเลย เมื่อแรงเกินกว่าที่รับได้ แรงนั้นไม่มีทางไป คมจึงบิ่นหรือดอกแตกทันที

ลองเทียบกับแก้วกับแผ่นพลาสติก แก้วแข็งกว่าและขีดข่วนยากกว่า แต่ถ้าบิดหรือเคาะผิดจังหวะ แก้วแตก ขณะที่พลาสติกแค่บิดงอ ดอกคาร์ไบด์ จึงเหมาะกับงานที่แรงคงที่และเครื่องนิ่ง แต่ไม่ชอบแรงสั่น แรงกระชาก และแรงงัดด้านข้าง

ดอกคาร์ไบด์ จะคม ไม่พังง่าย และอยู่ทน ได้นาน เมื่อแรงที่กระทำกับดอกนิ่ง และสม่ำเสมอ ไม่มีแรงหรือความร้อน ที่เปลี่ยนกะทันหัน

เปิดระบบกระแทกกับ ดอกคาร์ไบด์ ทั้งดอก คือสาเหตุที่ทำให้ดอกแตกเร็วที่สุด

ดอกเจาะโลหะที่เป็นคาร์ไบด์ทั้งดอกไม่ได้ออกแบบให้รับแรงทุบ ทุกจังหวะกระแทกส่งแรงสั่นเข้าคมตัดโดยตรง

แยกให้ออกว่าดอกแบบไหนรับแรงกระแทกได้

ดอกเจาะปูนที่มีแผ่นคาร์ไบด์เชื่อมไว้แค่ที่ปลาย ใช้กับโหมดกระแทกได้ เพราะตัวดอกเป็นเหล็กเหนียวคอยรับแรงสั่น 

ดอกคาร์ไบด์ ทั้งดอก ที่ใช้เจาะโลหะ ห้ามใช้กับโหมดกระแทก ให้เช็กสวิตช์โหมดทุกครั้งก่อนเริ่มเจาะ โดยเฉพาะเมื่อใช้สว่านตัวเดียวสลับงานปูนกับงานเหล็ก

ดอกเจาะกระเบื้องก็ต้องปิดกระแทก

ดอกปลายหอกสำหรับกระเบื้องและกระจกแม้จะมีปลายคาร์ไบด์ ก็ไม่ได้ทำมาเพื่อรับแรงทุบ การเปิดกระแทกทำให้ปลายบิ่นและผิวกระเบื้องร้าว หลักคือปิดกระแทก ใช้รอบต่ำ และกดเบาสม่ำเสมอ

เครื่องส่ายและมือไม่นิ่ง ทำให้ ดอกคาร์ไบด์ รับแรงงัดด้านข้างจนบิ่น

แม้ไม่ได้เปิดกระแทก ดอกคาร์ไบด์ ที่หมุนไม่ตรงศูนย์ก็ทำให้คมตัดกระแทกผนังรูทุกรอบที่หมุน

หัวจับเบี้ยวหรือจับดอกไม่ลึก

หัวจับที่สึก จับดอกไม่ตรง หรือจับดอกไว้แค่ปลายก้าน ทำให้ปลายดอกหมุนส่ายเป็นวง สังเกตได้จากการเปิดเครื่องหมุนตัวเปล่าแล้วเห็นปลายดอกแกว่ง วิธีแก้คือใส่ดอกให้ลึกจนก้านอยู่ในหัวจับเต็มที่ ขันหัวจับให้แน่นทุกรู และถ้าหัวจับสึกจนดอกยังส่าย ให้เปลี่ยนหัวจับหรือส่งตรวจ

เจาะโลหะแข็งด้วยมือเปล่า

เมื่อเจาะโลหะด้วยสว่านมือถือ ข้อมือที่ขยับเพียงเล็กน้อยก็เป็นแรงงัดที่ ดอกคาร์ไบด์ ทั้งดอกรับไม่ได้ ทางแก้คือใช้สว่านแท่นหรือสว่านแม่เหล็กสำหรับงานเจาะโลหะแข็งด้วย ดอกคาร์ไบด์ ทั้งดอก ถ้าต้องใช้เครื่องมือถือ ให้เลือกดอกที่ผู้ผลิตระบุว่าใช้กับเครื่องมือถือได้

ชิ้นงานไม่ยึด เจอจังหวะดอกทะลุ ทำให้ ดอกคาร์ไบด์ หักกลางรู

ดอกคาร์ไบด์ หลายดอกหักตอนใกล้เสร็จ ไม่ใช่ตอนเริ่มเจาะ เพราะช่วงที่ดอกกำลังทะลุคือช่วงที่แรงเปลี่ยนกะทันหันที่สุด

เมื่อปลายดอกเริ่มโผล่อีกด้าน เนื้อวัสดุที่เหลือบาง ๆ จะถูกคมตัดเกี่ยวแล้วดึงดอกลงไป ถ้าชิ้นงานไม่ได้ยึดไว้ ชิ้นงานจะยกตัวหมุนตามดอก หรือดอกกระชากจนหัก ทางแก้คือยึดชิ้นงานกับโต๊ะหรือปากกาจับให้แน่นทุกครั้ง ลดแรงกดลงเมื่อรู้สึกว่าใกล้ทะลุ และรองไม้หรือแผ่นรองไว้ใต้ชิ้นงานเพื่อให้ดอกทะลุอย่างนุ่มนวล ห้ามใช้มือจับแผ่นโลหะบางขณะเจาะ เพราะถ้าแผ่นหมุนตาม ขอบคมจะบาดมือ

ความเร็วรอบและแรงกดที่ไม่เหมาะ ทำให้ ดอกคาร์ไบด์ ร้อนจนคมพัง

ดอกคาร์ไบด์ ทนความร้อนได้ดีกว่า HSS ก็จริง แต่ความร้อนที่สูงเกินและเกิดซ้ำ ๆ ก็ทำให้คมตัดเสียได้

กดเบาเกินไปจนดอกขูดแทนที่จะตัด

หลายคนกดเบามาก ๆ เพราะกลัวดอกหัก ผลคือคมตัดไม่ได้กินเนื้อวัสดุ แต่ขูดอยู่กับผิวจนร้อน โดยเฉพาะสแตนเลสที่ผิวจะแข็งตัวขึ้นเมื่อถูกขูดซ้ำ ทำให้เจาะยากกว่าเดิม หลักคือใช้แรงป้อนและความเร็วตามที่ผู้ผลิตดอกแนะนำ ให้คมได้กินเนื้อสม่ำเสมอ ถ้าเห็นเศษออกมาเป็นผงละเอียดและมีควัน แปลว่าดอกขูดอยู่ ไม่ได้ตัด

ไม่คายเศษ

เศษที่อัดแน่นในร่องคายเศษทำให้ ดอกคาร์ไบด์ ฝืดและร้อนขึ้นเรื่อย ๆ จนคมบิ่น วิธีแก้คือถอนดอกขึ้นเป็นระยะเพื่อคายเศษ โดยเฉพาะเมื่อเจาะรูลึก

น้ำหล่อเย็นเทกะทันหัน ทำให้ ดอกคาร์ไบด์ ร้าวได้

เมื่อ ดอกคาร์ไบด์ เริ่มร้อน ถ้ารีบเทน้ำ หรือจุ่มดอกลงน้ำเย็นทันที คาร์ไบด์ที่ร้อนจัดแล้วเจอความเย็นกะทันหันอาจเกิดรอยร้าวเล็ก ๆ ที่มองไม่เห็น แล้วแตก ในการใช้ครั้ง ต่อ ๆ ไป

หลักคือถ้าใช้น้ำหล่อเย็น ให้ใช้ต่อเนื่องสม่ำเสมอตั้งแต่เริ่มเจาะ ตามชนิดที่ผู้ผลิตแนะนำ ไม่ใช่ปล่อยให้ร้อนจัดก่อนแล้วค่อยเท ถ้าเจาะแห้งตามที่ผู้ผลิตกำหนด ก็เจาะแห้งตลอด เมื่อดอกร้อนมากผิดปกติ ให้หยุดพักให้ดอกเย็นลงเอง อย่าจุ่มน้ำ และถ้าใช้สว่านไฟฟ้ามีสาย ระวังไม่ให้น้ำไหลเข้าตัวเครื่อง

เก็บรวมในกล่องและทำตก ทำให้ ดอกคาร์ไบด์ บิ่นก่อนได้ใช้

คมคาร์ไบด์บิ่นได้แม้ไม่ได้อยู่ในงาน ดอกที่เก็บรวมกันในกล่องหรือถุงจะกระทบกันเองทุกครั้งที่เขย่า ดอกที่หล่นลงพื้นปูนก็บิ่นได้จากการตกเพียงครั้งเดียว

วิธีแก้คือเก็บ ดอกคาร์ไบด์ ในกล่องที่มีช่องแยกแต่ละดอก หรือใส่ปลอกพลาสติกที่ติดมากับดอก อย่าโยนรวมในกล่องเครื่องมือ และถ้าดอกตกพื้น ให้ส่องดูคมก่อนใช้ทุกครั้ง ส่วนดอกเจาะปูนที่เจาะเจอเหล็กเส้น ให้หยุดและเปลี่ยนวิธี ไม่ฝืนกดต่อ เพราะปลายคาร์ไบด์จะบิ่นทันที

รอยบิ่นของ ดอกคาร์ไบด์ บอกได้ว่าต้นเหตุมาจากไหน

รอยบิ่นแต่ละแบบบอกต้นเหตุได้ต่างกัน ถ้าบิ่นเป็นหยักเล็ก ๆ ที่มุมคมด้านนอก มักมาจากแรงสั่น หัวจับเบี้ยว หรือจังหวะดอกทะลุ ถ้าปลายแตกเป็นชิ้นใหญ่หรือแตกตรงกลาง มักมาจากแรงกระแทก การเปิดโหมดกระแทก หรือการทำตก ถ้าคมมนและมีสีไหม้รอบปลาย มักมาจากความร้อน การขูดแทนการตัด หรือการไม่คายเศษ ส่วนรอยร้าวเป็นเส้นบนตัวดอก มักมาจากความร้อนที่เปลี่ยนกะทันหัน

หลักคือดูรอยก่อนทิ้งดอก แล้วแก้ที่ต้นเหตุ ไม่ใช่ซื้อดอกใหม่มาใช้แบบเดิม เพราะดอกใหม่ก็จะบิ่นแบบเดิมอีก

ดอกคาร์ไบด์ บิ่นนิดเดียว ลับใหม่แล้วใช้ต่อได้ไหม?

ได้ เมื่อบิ่นเพียงเล็กน้อยที่มุมคม ไม่มีรอยร้าวบนตัวดอก ดอกยังตรง และส่งร้านที่มีเครื่องลับคาร์ไบด์โดยเฉพาะ ซึ่งลับได้ทั้งมุมคมและมุมหลบให้กลับมาใกล้เคียงเดิม ดอกขนาดใหญ่หรือดอกราคาสูงมักคุ้มกับการส่งลับ

ไม่ควรเมื่อมีรอยร้าว ปลายแตกเป็นชิ้น ตัวดอกงอ หรือแผ่นคาร์ไบด์ที่ปลายหลวม และไม่ควรลับเองด้วยหินเจียรทั่วไป เพราะหินเจียรทั่วไปลับคาร์ไบด์ได้ไม่ดี ทำให้มุมคมผิด และความร้อนจากการลับอาจทำให้ดอกร้าวเพิ่ม หลังลับแล้ว ให้ทดลองเจาะบนเศษวัสดุก่อน และสังเกตว่ารูยังได้ขนาดและดอกไม่สั่น ก่อนนำกลับไปใช้กับงานจริง

ขั้นตอนเจาะด้วย ดอกคาร์ไบด์ ไม่ให้บิ่น ก่อน ระหว่าง และหลังเจาะ

ก่อนเจาะ ถอดปลั๊กหรือถอดแบตก่อนเปลี่ยนดอก ส่องดูคมว่าไม่บิ่นและไม่ร้าว ใส่ดอกให้ลึกและขันหัวจับให้แน่น เปิดเครื่องหมุนตัวเปล่าดูว่าปลายไม่ส่าย ตั้งโหมดให้ตรงกับแบบของ ดอกคาร์ไบด์ ยึดชิ้นงานให้แน่น รองใต้ชิ้นงาน และใส่แว่นนิรภัย

ระหว่างเจาะ เริ่มด้วยรอบต่ำจนคมเข้าที่ แล้วใช้รอบและแรงป้อนตามที่ผู้ผลิตแนะนำ กดสม่ำเสมอไม่กระแทก ถอนดอกคายเศษเป็นระยะ ใช้น้ำหล่อเย็นต่อเนื่องถ้าผู้ผลิตแนะนำ และลดแรงกดเมื่อใกล้ทะลุ ถ้าได้ยินเสียงแหลม เห็นควัน หรือรู้สึกว่าดอกเริ่มกระตุก ให้หยุดและถอนดอกออกช้า ๆ

หลังเจาะ ปล่อยให้ ดอกคาร์ไบด์ เย็นลงเองก่อนจับ เพราะปลายร้อนจัด ส่องดูคมอีกครั้งก่อนเก็บ แล้วใส่กล่องแยกช่อง ดอกที่เริ่มบิ่นเล็กน้อยให้แยกไว้ส่งลับ ไม่ปนกับดอกที่ยังดี เพื่อไม่ให้หยิบผิด

สรุป: ดอกคาร์ไบด์ คมและทนได้นาน เมื่อแรงที่กระทำกับดอกนิ่ง ไม่มีกระแทก สั่น หรือร้อนกะทันหัน

ดอกคาร์ไบด์ ที่บิ่นหรือแตกเร็ว ส่วนใหญ่ไม่ได้เป็นดอกไม่ดี แต่ถูกใช้ในสภาพที่วัสดุแข็งและเปราะรับไม่ได้ ไม่ว่าจะเป็นงานเจาะสแตนเลสด้วยสว่านมือถือ งานเจาะปูนที่เจอเหล็กเส้น หรืองานเจาะกระเบื้องที่ลืมปิดกระแทก ความแข็งของดอกไม่ได้ช่วยอะไร ถ้าแรงที่ส่งเข้าดอกผิดแบบ

สิ่งที่ต้องทำคือปิดระบบกระแทกเมื่อใช้ดอกทั้งดอกและดอกกระเบื้อง ใส่ดอกให้ลึกและเช็กว่าไม่ส่าย ใช้สว่านแท่นกับงานโลหะแข็ง ยึดชิ้นงานและลดแรงกดเมื่อใกล้ทะลุ ใช้แรงป้อนและรอบตามผู้ผลิตให้คมได้ตัดไม่ใช่ขูด ถอนดอกคายเศษ ใช้น้ำหล่อเย็นสม่ำเสมอหรือไม่ใช้เลย และเก็บดอกแยกช่องไม่ให้กระทบกัน

ใส่แว่นนิรภัยทุกครั้ง เพราะเศษจาก ดอกคาร์ไบด์ แตก กระเด็นได้แรง ห้ามจุ่มดอกที่ร้อนจัดลงน้ำ และดอกที่ร้าว แตก งอ หรือปลายหลวม ให้เลิกใช้ หรือทิ้งทันที